2007/Jul/14


ทวีปอเมริกาใต้ เป็นทวีปที่เส้นศูนย์สูตรโลกพาดผ่าน พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในซีกโลกใต้ ขนาบข้างด้วยมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรแอตแลนติก ในทางภูมิศาสตร์ ทวีปอเมริกาใต้เพิ่งจะเคลื่อนมาบรรจบกับทวีปอเมริกาเหนือเมื่อไม่นานมานี้ ทำให้เกิดคอคอดปานามา เทือกเขาแอนดีสที่มีอายุน้อยและไม่หยุดนิ่งพาดผ่านเขตด้านตะวันตกของทวีป ดินแดนทางตะวันออกของเทือกเขาแอนดีส คือ แอ่งแม่น้ำแอมะซอน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเขตป่าดิบชื้น

ทวีปอเมริกาใต้มีพื้นที่กว้างใหญ่เป็นอันดับ 4 รองจากเอเชีย แอฟริกา และอเมริกาเหนือ ส่วนจำนวนประชากรเป็นอันดับ 5 รองจากเอเชีย แอฟริกา ยุโรป และอเมริกาเหนือ

ประเทศ↓พื้นที่
(km²)↓
ประชากร
(1 กรกฎาคม 2548)↓
ความหนาแน่น
(per km²)↓
เมืองหลวง↓
ประเทศอาร์เจนตินา อาร์เจนตินา2,766,89039,537,94314.3บัวโนสไอเรส
ประเทศโบลิเวีย โบลิเวีย1,098,5808,857,8708.1ลาปาซ, ซูเกร[1]
ประเทศบราซิล บราซิล8,514,877187,550,72622.0บราซิเลีย
ประเทศชิลี ชิลี[2]756,95015,980,91221.1ซานติอาโก
ประเทศโคลอมเบีย โคลัมเบีย1,138,91042,954,27937.7โบโกตา
ประเทศเอกวาดอร์ เอกวาดอร์283,56013,363,59347.1กีโต
หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ หมู่เกาะฟอล์กแลนด์12,1732,9670.24สแตนเลย์
เฟรนช์เกียนา เฟรนซ์เกียนา (ฝรั่งเศส)91,000195,5062.1กาเยนน์
สาธารณรัฐสหกรณ์กายอานา กายอานา214,970765,2833.6จอร์จทาวน์
ประเทศปารากวัย ปารากวัย406,7506,347,88415.6อะซุนซิออง
ประเทศเปรู เปรู1,285,22027,925,62821.7ลิมา
เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช เกาะเซาท์จอร์เจียและหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช (UK)3,0930a0กิทวิเคน
ประเทศซูรินาเม ซูรินาเม163,270438,1442.7ปารามาริโบ
ประเทศอุรุกวัย อุรุกวัย176,2203,415,92019.4มอนเตวิเดโอ
ประเทศเวเนซุเอลา เวเนซุเอลา912,05025,375,28127.8การากัส
ประเทศพื้นที่
(km²)
ประชากร
(1 กรกฎาคม 2548)
ความหนาแน่น
(per km²)
เมืองหลวง
อเมริกากลาง
ประเทศปานามา ปานามา25,347540,43321.3ปานามาซิตี
ประเทศพื้นที่
(km²)
ประชากร
(1 กรกฎาคม 2548)
ความหนาแน่น
(per km²)
เมืองหลวง
รวม17,846,948371,814,43720.8

2007/Jul/14

ลักษณะทางสังคม
ชาวอเมริกาใต้ มีลักษณะทางสังคมที่เด่นชัด คือ

1. เป็นสังคมกึ่งประชาธิปไตย กึ่งเผด็จการ ขาดความมั่นคงทางการเมืองเต็มไปด้วยความขัดแย้ง ระหว่างรัฐบาลกับประชาชน
2. มีความไม่เป็นธรรมในสังคม มีความแตกต่างระหว่างชนชั้น ประชากรผิวขาวเชื้อสายยุโรป มีอำนาจทั้งทางการเมืองและทางเศรษฐกิจ เกิดการเอาเปรียบชนพื้นเมืองอินเดียนแดง และนิโกร
3. เป็นสังคมเกษตรกรรม และเป็นประเทศกำลังพัฒนาการกระจายรายได้ของประชากร ไม่ทั่วถึง
4. ประชากรยึดมั่นในศาสนาอย่างแน่นแฟ้น มีลักษณะผสมผสานระหว่างสังคมยุโรปตะวันตก กับสังคมของชนพื้นเมือง
5. ชนชั้นกลางมีบทบาทมากในสังคมสมัยใหม่

ลักษณะทางวัฒนธรรม
วัฒนธรรมของทวีปอเมริกาใต้จัดอยู่ในกลุ่มวัฒนธรรมละตินอเมริกัน ลักษณะเชื้อชาติ ภาษา ศาสนาของประชากรมีรากฐานมาจากกลุ่มยุโรปใต้ ผสมผสานกับวัฒนธรรมของชาวพื้นเมืองอินเดียนแดง และนิโกร

ลักษณะทางวัฒนธรรม
วัฒนธรรมของทวีปอเมริกาใต้จัดอยู่ในกลุ่มวัฒนธรรมละตินอเมริกัน ลักษณะเชื้อชาติ ภาษา ศาสนาของประชากรมีรากฐานมาจากกลุ่มยุโรปใต้ ผสมผสานกับวัฒนธรรมของชาวพื้นเมืองอินเดียนแดง และนิโกร

2007/Jul/05

ทวีปอเมริกาใต้เป็นดินแดนส่วนใหญ่ของดินแดนที่เรียกว่า ลาตินอเมริกา (Latin America) ซึ่งมีอาณาเขตตั้งแต่ตอนเหนือของประเทศเม็กซิโก จนถึงตอนใต้สุดของทวีปอเมริกาใต้ บริเวณนี้ได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากสเปนและโปรตุเกสที่เคยเข้า มาแสวงหาผลประโยชน์โดยเฉพาะทางด้านภาษาละติน ดังนั้น ดินแดนที่อยู่ตอนล่าง ของประเทศสหรัฐอเมริกาที่รับภาษาของสองประเทศเป็นภาษาราชการจึงได้ รับการเรียกขานว่า ลาตินอเมริกา ประเทศส่วนใหญ่ในทวีปอเมริกาใต้เคยเป็นอาณานิคมของสเปน มีบราซิลประเทศเดียวที่เคยเป็นอาณานิคมของโปรตุเกส เมื่อได้รับเอกราชแล้ว ประชาชนขาดประสบการณ์ในการบริหารทำให้เอนเอียงสู่ระบอบเผด็จการหรือระบอบอำนาจนิยมโดยง่าย สภาพภูมิประเทศที่เป็นแนวภูเขายาวเหยียด ที่ราบสูง ทะเลทราย และป่าดงดิบ ทำให้ใช้ประโยชน์จากที่ดินไม่สะดวก การขาดแคลนเงินทุน ทำให้ต้องอาศัยความช่วยเหลือจากภายนอก จึงเปิดโอกาสให้ประเทศมหาอำนาจเข้าไปมีอิทธิพลและแสวงหาผลประโยชน์ ปัญหาเศรษฐกิจจึงสั่นคลอนเสถียรภาพทางการเมืองขณะเดียวกันการเมืองที่เปลี่ยนแปลงอยู่เนื่องๆก็ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาเศรษฐกิจด้วยเช่นกัน

พัฒนาการและการสร้างสรรค์ด้านต่างๆ

1. พัฒนาการทางด้านการเมืองการปกครอง

ประเทศในอเมริกาใต้ส่วนใหญ่ได้รับเอกราชในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 ด้วยแรงหนุนของอังกฤษและสหรัฐอเมริกาซึ่งประกาศหลักการมอนโร ใน ค.ศ. 1823 แต่สาธารณรัฐใหม่ต่างๆล้วนประสบปัญหาการบริหารบ้านเมืองเพราะไม่มีประสบการณ์การบริหารระดับประเทศ นายทหารที่เรียกว่า พวกกอดิลโย (caudillos) จึงสามารถยึดอำนาจการปกครองหรืออยู่เบื้องหลังคอยชี้นำรัฐบาล แม้ทำให้เกิดเสถียรภาพอยู่ชั่วขณะ แต่พลเมืองถูกลิดรอนสิทธิเสรีภาพ ระบบเผด็จการหรืออำนาจนิยมเข้าครอบคลุมในหลายประเทศ รวมทั้งบราซิลและอาร์เจนตินาซึ่งเป็นสองประเทศใหญ่ด้วย

ประเทศต่างๆถึงแม้มีรัฐธรรมนูญเป็นหลักในการปกครองซึ่งระบุว่ารัฐบาลมาจากการเลือกตั้ง แต่ประชาธิปไตยเป็นเพียงถ้อยคำบนแผ่นกระดาษ ประธานาธิบดีที่ขึ้นสู่ตำแหน่งด้วยการเลือกตั้งค่อยๆกลายเป็นผู้ใช้อำนาจเด็ดขาดในการบริหาร สามารถยับยั้งการประชุมของรัฐบาล ขัดขวางการบังคับใช้กฎหมาย หรือประกาศภาวะฉุกเฉินซึ่งเป็นการเปิดทางให้ใช้อำนาจได้อย่างถูกต้อง บางแห่งสถาบันกองทัพมีอำนาจและมีคณะผู้นำทหารหรือฮุนตา (junta) ปกครอง แต่บางแห่งคณะทหารเลือกที่จะเชิดบุคคลขึ้นเป็นประธานาธิบดีหุ่น คังนั้น หลังได้รับเอกราชแล้วมีเพียงชิลีและอุรุกวัยที่สามารถหันไปสู่ระบอบประชาธิปไตย อย่างไรก็ดี ปัญหาเศรษฐกิจของชิลีทำให้ทหารอาศัยเป็นสาเหตุก่อรัฐประหารอีกใน ค.ศ. 1973 โดย นายพล ออกุสโต ปิโนเชต์ (Augusto Pinochet) ระบอบประชาธิปไตยจึงต้องสะดุดหยุดลงอีกครั้งและยาวนานประชาชนที่ไม่เห็นด้วยกับผู้เผด็จการถูกปราบปรามอย่างรุนแรง

ปัญหาเศรษฐกิจและช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจนจนทำให้ลัทธิสังคมนิยมและลัทธิคอมมิวนิสต์แพร่หลายในหมู่พลเมืองด้วย ยิ่งเมื่อนายพลฟิเดล คัสโตร (Fidel Castro) แห่งคิวบาหันไปรับความช่วยเหลือจากสหภาพโซเวียต จึงเกิดการแข่งอิทธิพลระหว่างสหรัฐอเมริกากับสหภาพโซเวียตในดินแดนอเมริกาใต้ การเรียกร้องให้มีการกระจายรายได้ การตั้งกลุ่มผู้ก่อการร้ายในเขตเมืองและการรวมตัวเป็นกองโจรในเขตชนบทก่อความรุนแรงหลายแห่งจนกองทัพต้องเข้ายึดอำนาจประมาณ ค.ศ. 1980 ประเทศในทวีปอเมริกาใต้ส่วนใหญ่ปกครองโดยนายทหารระดับสูงซึ่งประกาศตนเป็นศัตรูของผู้ก่อการร้ายทั้งในเขตเมืองและชนบท แต่ในปลายทศวรรษ 1980 พลเมืองเรียกร้องให้กลับสู่ระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น นายทหารระดับสูงถูกบังคับให้ลาออกจากตำแหน่ง ดังเช่น นายพลปิโนเชต์แห่งชิลีใน ค.ศ. 1989 เพื่อให้ประเทศบริหารโดยรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง แต่รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งก็ยังคงเผชิญกับปัญหาผู้ก่อการร้ายและปัญหาเสรษฐกิจที่รุมเร้าต่อไป

เมื่อปัญหาเสถียรภาพเป็นปัญหาที่ยืดเยื้อมานานของประเทศกลุ่มลาตินอเมริกาจึงได้มีความพยายามแก้ไข ที่สำคัญคือ การก่อตั้งองค์การรัฐอเมริกัน (Organization of American States-OAS) ใน ค.ศ. 1948 ซึ่งมีสามาชิกทั้งหมด 28 ประเทศ เพื่อร่วมมือและช่วยกันยุติปัญหาต่างๆภายในทวีป

2.พัฒนาการทางด้านเศรษฐกิจ

ดินแดนอเมริกาใต้จัดว่าเป็นดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยแร่ธาตุและทรัพยากรธรรมชาติ พลเมืองร้อยละ 20 ของทวีปทำงานในอุตสาหกรรมเหมืองแร่ บางประเทศผลิตแร่เพื่อการส่งออกอย่างจริงจัง เช่น โบลิเวียมีรายได้เข้าประเทศร้อยละ 90 จาการส่งออกดีบุก ซูรินาเมมีรายได้ร้อยละ 80 จากการขุดแร่อะลูมิเนียม ชิลีมีรายได้ครึ่งหนึ่งมาจากการส่งออกทองแดง เวเนซุเอลามีน้ำมัน ปัจจุบันต่างมีความพยายามที่จะไม่ผูกติดเศรษฐกิจกับทรัพยาการประเภทใดประเภทหนึ่ง

แต่โดยภาพรวมเศรษฐกิจของทวีปยังคงมาจากผลิตทางการเกษตรเป็นหลัก เช่น เอกวาดอร์ผลิตกล้วยหอม โคลอมเบียและบราซิลผลิตกาแฟ บางแห่งก็มีการแปรรูปผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร เช่น การผลิตน้ำผลไม้ เนยแข็ง เป็นต้น นอกจากนี้ อเมริกาใต้ยังส่งออกเนื้อสัตว์และขนสัตว์ เขตปัมปัส(Pampas) ทางใต้เหมาะทั้งสำหรับการปลูกฝ้าย ข้าวสาลี และเลี้ยงสัตว์ อาร์เจนตินาเป็นประเทศที่สำคัญที่ส่งออกเนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์และผลิตภัณฑ์จากหนังสัตว์

การพัฒนาและการขยายตัวทางเศรษฐกิจของอเมริกาใต้เริ่มขึ้นมนเวลาใกล้เคียงกับการได้รับเอกราชกล่าวคือ ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นช่วงของการปฏิวัติอุตสาหกรรมในยุโรปและสหรัฐอเมริกา ความต้องการวัตถุดิบจากอเมริกาใต้จึงอยู่ในระดับสูง แต่สาธารณรัฐแต่ละแห่งมักจะมุ่งผลิตสินค้าหลักเพียง 1-2 ประเภทเท่านั้น เช่น ชิลีผลิตทองแดง โบลิเวียผลิตดีบุก อาร์เจนตินาและอุรุกวัยส่งออกเนื้อสัตว์และข้าวสาลี่ บราซิลและโคลอมเบียผลิตกาแฟ การขยายตัวทางการค้าก่อให้เกิดชนชั้นกลางกลุ่มใหม่ซึ่งมีบทบาทในสังคมอย่างรวดเร็วประเทศต่างๆประสบปัญหาช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน เมื่อช่องว่างกว้างมากขึ้นจึงเกิดการสนใจแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจด้วยการรับลัทธิสังคมนิยม เช่น ในชิลี โดยประธานาธิบดี ซัลวาดอร์ อัลเยนเด (Salvdor Allende) ใน ค.ศ. 1970 มีการโอนกิจการกว่า 20 แห่งเป็นของรัฐจนทำให้ผู้เสียผลประโยชน์ไม่พอใจ ในที่สุดกองทัพจึงก่อรัฐประหารยึดอำนาจ เป็นต้น ดังนั้น ปัญหาเศรษฐกิจสามารถส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพทางการเมืองอย่างรุนแรง และเป็นสิ่งที่ผู้นำรัฐบาลประเทศลาตินอเมริกาต่างตระหนักอยู่เสมอ

3.3 พัฒนาการทางด้านสังคมและศิลปวัฒนธรรม

ประชากรในอเมริกาใต้ประกอบด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ดังนี้

1. พวกอินเดียน เป็นชนพื้นเมืองของทวีปอเมริกา

2. พวกที่สืบเชื้อสายจากชาวยุโรป เขตที่อยู่สำคัญคือ อาร์เจนตินา และอุรุกวัย

3. พวกที่สืบเชื้อสายจากพวกทาสที่นำเข้ามาจากทวีปแอฟริกา ได้แก่ พวกเชื้อชาติผสมระหว่างชาวอินเดียกับชาวยุโรปเรียกว่า เมสติโซ จำนวนมากอยู่ในปารากวัย เวเนซุเอลา ชิลี และเอกวาตอร์

วัฒนธรรมของลาตินอเมริกาจึงเป็นการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆขั้นต้น การเฉลิมฉลองด้วยเสียงดนตรีและการเต้นรำ การเต้นจังหวะแทงโก เป็นการเต้นรำที่โด่งดังไปทั่วโลก

ในด้านการนับถือศาสนา พลเมืองส่วนใหญ่นับถือคริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิกตามสเปนและโปรตุเกส ในประเทศกายอานา ซึ่งเป็นอาณานิคมของอังกฤษจนกระทั่ง ค.ศ. 1966 มีผู้นับถือนิกายโปรเตสแตนต์จำนวนไม่น้อย สำหรับประเทศซูรินาเมซึ่งเป็นอาณานิคมของเนเธอร์แลนด์จนกระทั่ง ค.ศ. 1975 ประชากรประมาณครึ่งหนึ่งสืบเชื้อสายมาจากชาวอินเดียทำให้มีคนจำนวนมากนับถือศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และยังมีพวกที่มีความเชื่อแบบชาวแอฟริกันดั้งเดิมอีกด้วย

3.4 พัฒนาการทางด้านวิทยาการและเทคโนโลยี

แม้ว่าพื้นที่ของทวีปอเมริกาใต้จะมีทรัพยากรป่าไม้ แร่ธาตุ และน้ำมันอยู่เป็นจำนวนไม่น้อยที่จะนำไปใช้เพื่อการขยายตังทางเศรษฐกิจ แต่สภาพภูมิประเทศที่เป็นภูเขา แม่น้ำที่ไหลเชี่ยว น้ำตก ทะเลทรายและป่าดงดิบ ก็ทำให้ประชากรของทวีปกระจุกตัวหนาแน่นเฉพาะบริเวณชายฝั่งทะเล เส้นทางรถไฟและทางหลวง สายสำคัญๆก็มักจะตัดเลียบชายฝั่งเท่านั้น จึงมีชามอเมริกาใต้จำนวนมากที่อาศัยอยู่ใจกลางทวีปซึ่งไม่เคยเห็นเส้นทางรถไฟ ไม่เคยนั่งรถยนต์ หรือไม่เคยใช้โทรศัพท์ บางประเทศอย่างบราซิลจึงพยายามกระจายความเจริญเข้าไปสู่ดินแดนตอนใน โดยการสร้างเมืองหลวงใหม่ คือ บราซิเลีย (Brasilia) และบราซิลยังพยายามพัฒนาด้านอวกาศนำหน้าที่สุดในภูมิภาค
เครื่องบินและรถไฟจัดเป็นปัจจัยสำคัญในการคมนาคมขนส่งของทวีปอเมริกาใต้ เช่นเดียวกับการขนส่งไปตามทางหลวงสายแพนอเมริกัน (
Pan-American Highway) ที่ตัดจากประเทศเม็กซิโกลงมาถึงทางใต้สุดของทวีป ต่อมาจึงมีโครงการตัดถนนเชื่อมฝั่งตะวันตกและฝั่งตะวันออกโดยตัดผ่านป่าทึบและที่ราบสูงแม้ทางหลวงจะเพิ่มขึ้นแต่พื้นที่หลายแห่งยังคงเข้าถึงได้เฉพาะทางเครื่องบินเท่านั้นการสัญจรไปตามแม่น้ำในหลายท้องที่ถูกจำกัดด้วยเกาะแก่ง น้ำตก และป่งดงดิบ ชามอเมริกาใต้จึงหาทางใช้กระแสน้ำที่ไหลแรงให้เป็นประโยชน์โดยนำไปใช้ผลิตพลังงานไฟฟ้า ดังเช่น ชาวบราซิลและปารากวัยสร้างโรงงานผลิตกระแสไฟฟ้าพลังน้ำบนฝั่งแม่น้ำปารานา(Parana) เป็นต้น


edit @ 2007/07/05 17:47:15
edit @ 2007/07/05 17:48:26
edit @ 2007/07/05 17:51:00
edit @ 2007/07/05 17:56:10
edit @ 2007/07/05 17:57:40
edit @ 2007/07/05 18:11:00